Bước khởi đầu xứng đáng được tri ân và trân trọng
Một công trình mang ý nghĩa lịch sử và tâm linh sâu sắc
Những pho tượng đầu tiên trong Vườn tượng Đền thờ Đức Nguyên Tổ Hồ Hưng Dật đã hoàn thành và được đông đảo bà con về chiêm bái đánh giá cao, thể hiện sự trang nghiêm, thần thái và chiều sâu văn hoá lịch sử của dòng họ Hồ Việt Nam.
Bên cạnh sự đồng thuận và niềm vui chung, cũng xuất hiện một số ý kiến băn khoăn về quy trình thiết kế và nghiệm thu tượng. Trước những trao đổi đó, ông Hồ Sỹ Hậu – Phó Chủ tịch Hội đồng Họ Hồ Việt Nam, Trưởng Ban Phục dựng Đền giai đoạn II (2011 – 2019) – đã có bài viết chia sẻ nhằm làm rõ quá trình hình thành, tổ chức và triển khai dự án Vườn tượng.
Theo ông Hồ Sỹ Hậu, ngay từ giai đoạn quy hoạch tổng thể, Đền đã có hạng mục Vườn tượng. Tuy nhiên, đây là công trình lớn, yêu cầu nguồn kinh phí và quá trình nghiên cứu công phu, nên chỉ sau khi các hạng mục thờ tự hoàn thành, việc xây dựng Vườn tượng mới chính thức được triển khai.
1. Những danh nhân đầu tiên được tôn vinh trong Vườn tượng
Các danh nhân được lựa chọn đặt tượng là những nhân vật có đóng góp to lớn cho đất nước trên nhiều lĩnh vực như chính trị, quân sự, văn hoá, giáo dục và cách mạng.
Nhóm các doanh nhân, nhà hảo tâm và những người tâm huyết với lịch sử dòng họ đã đề xuất cung tiến tượng của 13 danh nhân đầu tiên gồm:
- Đức Nguyên Tổ Hồ Hưng Dật
- Hoàng đế Hồ Quý Ly
- Hoàng đế Hồ Hán Thương
- Hoàng đế Quang Trung
- Tả Tướng quốc Hồ Nguyên Trừng
- Tể tướng Hồ Sĩ Dương
- Trạng nguyên Hồ Tông Thốc
- Tiến sĩ Hồ Sĩ Tân
- Quận công Hồ Phi Tích
- Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu
- Tổng Bí thư Lê Duẩn
- Nữ sĩ Hồ Xuân Hương
Đây được xem là bước khởi đầu cho hành trình hình thành một quần thể tượng danh nhân họ Hồ mang giá trị lịch sử, giáo dục và tâm linh lâu dài.
HỌ HỒ VIỆT NAM 11/05/2026
2. Chân dung tượng danh nhân – sự kết hợp giữa lịch sử và nghệ thuật
Phần lớn danh nhân Việt Nam thời trung đại không còn lưu giữ chân dung chính xác. Vì vậy, việc tạc tượng được thực hiện dựa trên:
- Tư liệu lịch sử
- Truyền thuyết dân gian
- Nghiên cứu về tính cách, khí chất, trang phục
- Ngôn ngữ tạo hình của nghệ thuật điêu khắc truyền thống
Các chuyên gia lịch sử, mỹ thuật và điêu khắc đã cùng nghiên cứu để thể hiện thần thái đặc trưng của từng nhân vật, thay vì mô phỏng khuôn mặt của một cá nhân cụ thể.
Ông Hồ Sỹ Hậu nhấn mạnh rằng:
“Điều quan trọng nhất là thần thái và tinh thần của danh nhân được thể hiện đúng trong tâm khảm hậu thế.”
Tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh
Pho tượng Bác Hồ bằng đồng được đúc tại Công ty TNHH Thủ công Mỹ nghệ Thượng Đồng (Ninh Bình) – đơn vị có công nghệ đúc đồng hiện đại và đang thực hiện nhiều công trình quy mô lớn.
Pho tượng được đánh giá cao về độ tinh xảo, thần thái và sự gần gũi. Sau nghiệm thu, nhóm tác giả tiếp tục tiếp thu ý kiến đóng góp để hoàn thiện thêm.
Tượng Đức Nguyên Tổ Hồ Hưng Dật
Tượng Đức Nguyên Tổ nhận được sự đồng thuận lớn về thần thái thanh cao, trí tuệ và nhân từ.
Ban cố vấn cho rằng hình tượng phù hợp nhất là một bậc hiền nhân gần gũi với dân, mang lý tưởng “Vạn đại vi dân”, thay vì chỉ tập trung vào hình tượng khoa bảng.
3. Quy trình dựng tượng được thực hiện bài bản và nghiêm túc
Theo đại diện dự án, quy trình xây dựng tượng thờ tự khác với quy trình xây lắp thông thường. Toàn bộ công việc được triển khai theo các bước:
- Nghiên cứu lịch sử và xây dựng ý tưởng
- Thiết kế phác thảo và mô hình
- Chọn chất liệu, kích thước, tỷ lệ
- Chế tác tượng mẫu
- Góp ý, chỉnh sửa nhiều vòng
- Nghiệm thu bởi chuyên gia và Hội đồng Họ Hồ Việt Nam
- An vị tại Đền
Đây không phải là dự án do Hội đồng Họ Hồ Việt Nam làm chủ đầu tư mà là công trình do các nhà tài trợ tâm huyết cung tiến.
Tất cả các bước từ thiết kế mặt bằng, chọn chất liệu, thần thái, trang phục đến kích thước tượng đều được trao đổi và thống nhất với Thường trực Hội đồng Họ Hồ Việt Nam.
Đặc biệt, ngày 28/4/2026, tại buổi nghiệm thu cuối cùng, bên cạnh mỗi tượng đều có tượng mẫu đã được duyệt trước đó để đối chiếu trực tiếp.
4. Đội ngũ chuyên gia, nghệ nhân và cố vấn uy tín
Nhóm tác giả
Nhóm tác giả đứng đầu là Nhà điêu khắc Đoàn Bằng – Trưởng khoa Điêu khắc, Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Cộng sự gồm nhiều nhà điêu khắc, nghệ nhân chế tác đá và đồng uy tín, trong đó có Nhà điêu khắc Lê Đình Bảo – tác giả nhiều tượng đài và phù điêu cấp quốc gia.
Ban cố vấn chuyên môn
Dự án quy tụ nhiều chuyên gia uy tín:
- PGS.TS Phạm Quốc Sử
- Nhà nghiên cứu Trần Đình Tuấn
- Nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường
- PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn
- Hoạ sĩ Trịnh Quang Vũ – cố vấn trang phục cổ
Chất liệu và kích thước tượng
Tượng đá
- Cao từ 196cm – 198cm
- Bệ tượng cao từ 88cm – 90cm
- Chất liệu: đá sa thạch Quảng Nam và Gia Lai
Tượng đồng
- Cao khoảng 125cm
- Chất liệu: đồng đỏ
Các kích thước đều được tính toán theo tỷ lệ cảnh quan và phong thuỷ Lỗ Ban.
5. Các mốc triển khai quan trọng của dự án
Các bước triển khai chính
Ngày 11/5/2025
Thường trực Hội đồng Họ Hồ Việt Nam họp tại Đền và thống nhất chủ trương xây dựng Vườn tượng.
Ngày 02/9/2025
Ban hành công văn gửi Hội đồng Họ Hồ các tỉnh thành và bà con nội ngoại dòng họ để xin ý kiến góp ý, kèm hình ảnh phối cảnh 3D.
Ngày 01/02/2026
Tổ chức góp ý trực tiếp mô hình 12 tượng tại Đông Anh – Hà Nội.
Ngày 26 – 27/02/2026
Trưng bày mô hình tượng tại Đền trong dịp Xuân tế.
Ngày 10/4/2026
Tổ chức hội thảo chuyên sâu về thần thái, sắc phục, văn bia và chất liệu tượng.
Ngày 28/4/2026
Nghiệm thu thành phẩm tại xưởng chế tác trước khi vận chuyển về Đền.
Ngày 10/5/2026
Làm lễ hô thần nhập tượng.
Ngày 11/5/2026
Khánh thành 10 pho tượng đá nhân dịp Giỗ Đức Nguyên Tổ Hồ Hưng Dật.
6. Sự đồng lòng và tâm huyết vì công trình chung của dòng họ
Trong suốt quá trình triển khai, các cuộc họp, góp ý và thông tin dự án đều được cập nhật công khai trong Ban Thường trực Hội đồng Họ Hồ Việt Nam.
Những thành viên thường xuyên trực tiếp tham gia gồm:
- Ông Hồ Tất Thắng – Chủ tịch HĐHHVN
- Ông Hồ Quốc Phi – Phó Chủ tịch, Chánh Văn phòng
- Kiến trúc sư Hồ Thanh Sơn
- Ông Hồ Sĩ Nguyên – Phó Chủ tịch HĐHHVN
- Ông Hồ Sỹ Hậu – Trưởng Ban Phục dựng Đền
Dự án cũng được điều phối bởi Tập đoàn Queen Group do bà Hồ Như Quỳnh làm Chủ tịch.
Ban điều phối cam kết minh bạch về:
- Tiến độ triển khai
- Chất lượng công trình
- Đơn vị thực hiện
- Hồ sơ kỹ thuật và nghiệm thu
Kết luận
Đến nay, 10 pho tượng đá đã chính thức an vị tại Vườn tượng Đền thờ Đức Nguyên Tổ. Một số tượng khác đang tiếp tục được hoàn thiện theo các góp ý chuyên môn.
Công trình là kết quả của gần một năm nghiên cứu, chế tác và làm việc nghiêm túc của các nhà tài trợ, nhóm tác giả, ban cố vấn và Hội đồng Họ Hồ Việt Nam.
Vườn tượng không chỉ là không gian nghệ thuật tâm linh mà còn là nơi lưu giữ tinh thần lịch sử, tri ân tiền nhân và giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau.
Sự hình thành của Vườn tượng Đền thờ Đức Nguyên Tổ Hồ Hưng Dật là bước khởi đầu đầy ý nghĩa, xứng đáng được ghi nhận, tri ân và trân trọng.
Tác giả nguyên bản: Hồ Sỹ Hậu
